Katalog szyty czy klejony? Jak dobrać oprawę do liczby stron i gramatury
Zaczynamy!
Szybka nawigacja: Fakty o oprawach
- Szybka odpowiedź: Do 48-60 stron wybierz oprawę szytą. Powyżej tej liczby – klejoną.
- Kluczowy fakt: Oprawa klejona PUR jest o 60% bardziej wytrzymała od tradycyjnego klejenia Hot-Melt.
- Krótka odpowiedź: Katalogi klejone nie otwierają się na płasko, grafika przechodząca przez rozkładówkę będzie nieczytelna w zagłębieniu.
- Wskazówka: Liczba stron w oprawie szytej musi być podzielna przez 4. W klejonej – przez 2.
Spis treści
Porównanie technologii: szycie vs klejenie
Poniższa tabela przedstawia różnice technologiczne wpływające na proces projektowania i użytkowania katalogu.
| Cecha | Oprawa Zeszytowa (Szyta) | Oprawa Klejona (Miękka/PUR) |
|---|---|---|
| Limit stron | Od 8 do ok. 60-68 (zależnie od papieru) | Od ok. 48 do kilkuset |
| Otwieranie | Na płasko (180 stopni) | Ograniczone (sztywny grzbiet) |
| Widoczność grafiki | Pełna na łączeniu stron | Ukryta w grzbiecie (ok. 3-5 mm) |
| Koszt produkcji | Niższy przy małych objętościach | Wyższy (wymaga bigowania okładki) |
| Wymogi pliku | Uwzględnienie efektu wypychania | Dodatkowy margines wewnętrzny |
| Trwałość | Wysoka (zszywki metalowe) | Bardzo wysoka (przy kleju PUR) |
Kiedy oprawa zeszytowa przestaje być estetyczna?
Oprawa zeszytowa ma fizyczne ograniczenia wynikające z grubości papieru. Zszywki (zwykle dwie, rzadziej cztery) przebijają grzbiet na wylot. Przy zbyt dużej liczbie kartek (powyżej 60-68 stron przy papierze 130g) katalog zaczyna się „otwierać” samoczynnie – okładka nie przylega płasko do bloku.
Najważniejsze jest to, że grzbiet w oprawie zeszytowej przybiera kształt łuku. Powoduje to efekt wypychania (creep) – środkowe kartki wystają bardziej niż zewnętrzne i są mocniej przycinane przez gilotynę.
Przy projektowaniu grubych katalogów szytych należy przesuwać grafikę na stronach wewnętrznych do środka. Pominięcie tego kroku grozi obcięciem numeracji stron lub tekstów blisko krawędzi.
Jak obliczyć minimalny grzbiet dla oprawy klejonej?
Oprawa klejona wymaga minimalnej powierzchni styku kleju z papierem. Aby grzbiet był stabilny i estetyczny, powinien mieć szerokość minimum 3-4 mm.
Wzór na szacunkową grubość grzbietu:
(Liczba kartek x grubość pojedynczej kartki) + (2 x grubość kartonu okładki)
Dla papieru kredowego 130g (najpopularniejszy standard) grubość arkusza to ok. 0,1 mm.
Katalog 40-stronicowy (20 kartek) da grzbiet 2 mm. To zbyt mało dla maszyny klejącej. Taki produkt należy szyć.
Katalog 80-stronicowy (40 kartek) da grzbiet 4 mm. To idealny moment na przejście na klejenie.
W doborze odpowiedniego surowca pomoże Ci kompendium papieru, gramatura, faktura, rodzaje i zastosowania. Znajdziesz tam informacje o spulchnieniu papieru, które wpływa na finalną grubość grzbietu.
Dlaczego katalogi klejone wymagają innego projektu niż szyte?
W oprawie klejonej arkusze są frezowane od strony grzbietu i zatapiane w kleju. Powoduje to utratę około 2-3 mm obrazu wewnątrz grzbietu. Dodatkowo sztywność kleju sprawia, że katalog nie otwiera się na płasko. Kolejne 5-7 mm strony przy grzbiecie jest słabo widoczne dla czytelnika.
Projektując katalog klejony, musisz zastosować bezpieczny margines wewnętrzny. Teksty i istotne elementy graficzne powinny znajdować się minimum 12-15 mm od krawędzi grzbietu (w przeciwieństwie do standardowych 3-5 mm).
Szczegółowe informacje o technicznych aspektach marginesów znajdziesz w artykule: bezpieczny margines w projekcie – dlaczego jest ważniejszy niż spady.
Czwórka tytułowa – co to jest i jak ją przygotować?
Okładka w oprawie klejonej nie jest częścią bloku (jak w zeszytowej), lecz oddzielnym arkuszem obejmującym przód, grzbiet i tył. Nazywa się ją „czwórką tytułową” (strony I, II, III i IV okładki).
Kluczowe dane (wymiary):
Szerokość pliku okładki to: Format netto tył + Grzbiet + Format netto przód + Spady.
Grafik musi znać dokładną grubość grzbietu przed wysłaniem pliku do druku. Jeśli drukarnia zmieni papier na taki o innym spulchnieniu, grzbiet ulegnie zmianie, a projekt okładki będzie wymagał korekty.
Falcowanie a rodzaj oprawy
W oprawie zeszytowej arkusze są drukowane jako składki (np. 16-stronicowe), a następnie falcowane (składane) i wkładane jedna w drugą. W oprawie klejonej składki są układane jedna na drugiej (zbierane), a następnie frezowane.
Sposób przygotowania impozycji (montażu elektronicznego) jest zupełnie inny dla obu technologii. Dlatego decyzja o rodzaju oprawy musi zapaść na etapie wyceny, a nie po akceptacji plików. Więcej o metodach składania arkuszy przeczytasz we wpisie: ulotki składane, rodzaje falcowania i wymiary łamów.
Lista kontrolna przed wysyłką plików
Przed eksportem PDF upewnij się, że plik spełnia wymogi wybranej technologii.
- Liczba stron: Podzielna przez 4 (szycie) lub 2 (klejenie).
- Marginesy: Zwiększone od wewnątrz dla oprawy klejonej (min. 15 mm od krawędzi cięcia).
- Grzbiet: Wyznaczony na okładce (tylko oprawa klejona), brak tekstu na grzbiecie cieńszym niż 5 mm.
- Grafika na łączeniu: Unikaj przechodzenia twarzy i tekstów przez środek w oprawie klejonej.
- Okładka: Przygotowana jako jeden rozkładany arkusz z grzbietem (klejenie) lub strony pojedyncze (szycie – drukarnia sama zrobi impozycję).
